[ حاصل فرمايشات شيخ انصارى در رابطه با بيان شيخ طوسى ] حاصل فرمايشات شيخ اعظم در رابطه با بيان اولويّت را با يك مقدّمه مىآوريم : سبب ضمان در رهن فاسد و مانند آن يا اقدام بر ضمان است ، و يا حكم شارع به ضمانت است ، و يا هردو باهم ، و على الفرض هيچكدام وجود ندارد ، زيرا نه مرتهن اقدام به ضمان كرده و نه شارع حكم به ضمان ، و سبب كه نبود مسبّب هم نابوده است . با اين مقدّمه مىگوئيم : رهن صحيح يك امر موجود و سبب مؤثر است و شارع هم آن را امضاء كرده و معذلك موجب ضمان نيست . پس رهن فاسد كه لغو و بىاثر است و وجودش كالعدم است به طريق اولى مفيد ضمان نخواهد بود . : قوله : و لكن : مرحوم شيخ اولويّت را قبول نكرده و مىفرمايند : اولويّت مخدوش است ، و وجه الخدشة آنست كه : قياس مع الفارق است بيان ذلك : رهن يا اجارهء صحيح و . . . شرعا مورد امضاء است و از نظر مالك و شارع ، موجب تسلّط مرتهن و مستأجر و . . . برعين مىگردد و چون خود مالك با دست خود ، طرف را مسلّط كرده آن هم بلاعوض ، و شارع هم موافقت كرده است ، اين تسليط موجب رفع ضمان است . ولى در فاسد اين عقود ، شارع موافقت نكرده و شرعا سلطنتى نيست ، و در نتيجه موجبى براى رفع ضمان نيست . پس اولويّتى هم نيست و قياس مع الفارق است . : قوله : فان قلت : [ از ظاهر عبارت چنين توهم مىشود كه اين فراز اشكالى به مناقشه و خدشهء مرحوم شيخ ، و دفاع از اولويّت باشد . ولى چنين نيست ، بلكه اين فراز به اصل قاعدهء عكس اشكال دارد و مىگويد : ما قبول نداريم كه : كل عقد لا يضمن بصحيحه لا يضمن بفاسده .